Çatışma ve Toplum: Ralf Dahrendorf

Çatışma Toplumu kavramını Ralf Dahrendorf’un Çatışma ve Toplum ikilisi ile açıklamaya çalışacağım.Ele alacağımız konusun sahibi Dahrendorf’un sosyolojik olarak çalışmaları çok farklıdır. Özellikle sosyal sınıfları ve çatışma teorine yoğunlaşarak çalışmalarını bu yönde sürdürmüştür. Biz de Dahrendorf’un çatışmacı kuramını açıklamaya çalışacağız.

Dahrendorf ve Toplum

Dahrendorf’un toplum üzerine düşünceleri çatışma kuramı üzerinden hareketle tanımlanabilir. Ona göre bir toplum tanımı getirilecekse bu tanım çatışma içinde çelişkili bir anlamı barındıran bir noktadan hareketle yapılabilir. Çatışma ve çelişki toplumun bir niteliği olup her zaman ve her yerde mevcuttur.

Toplumlar her an değişimlerle karşı karşıyadır. Değişme her zaman toplum için var olagelmiştir. Bu değişme öncelikle toplumu meydana getiren öğelerin çözülmesine ardından da bütünleşmesine yardımcı olur. Toplum bir organizma olarak ele alınacak olursa değişme o organizmanın doğması, büyümesi ve ölmesi olarak çeşitli aşamalardan geçmesi olarak anlamlandırılabilir.

Dahrendorf’a göre toplumun özellikleri şunlardır:

1) Her toplum her noktada ve her an çelişki ve çatışmaya dayanır ve buna açıktır.
2) Çatışma ve çelişki toplumun temel niteliği olup her zaman ve her yerde mevcuttur.
3) Toplumlar her an değişmelerle karşı karşıyadır. Değişme her zaman söz konusudur.
4) Toplumu meydana getiren öğelerin tümü önce toplumun çözülmesine, sonra yeniden bütünleşmesine hizmet eder, katkı sunar.
5) Bireylerden bazılarının diğerleri üzerine baskıları ve zorlamaları toplumun bütünlüğünün nedenidir. O nedenle çatışma kaçınılmazdır ve doğaldır

Çatışmacı Kuramcı Dahrendorf

Dahrendorf çatışmacı olarak getirdiği en önemli farklardan biri Karl Marx’ın mülkiyet etrafında çatışan sınıflarının güç, otorite halinde olduğu tezidir. Üretim araçlarını yöneten ilk üretim araçlarına sahip olanın aynı kişi olmaktan çıkması, çıktığı durumların görülmesi bu farklılığın ana nedenidir.

Dahrendorf üç grup tipi tasarlar
-yarı gruplar
-çıkar grupları
-çatışma grupları

Dahrendorf kendi sınıf kavramını otorite temeline göre analiz etmeye çalışmıştır. Kendisi toplumsal çatışmaların yapısal kaynağının üretim araçlarının mülkiyetin eşit olmayan dağılımında değil otoritenin eşit olmayan dağılımında görür.

Dahrendorf otoriteyi Weber’den esinlenerek tanımlar Weber’ e göre özgür bir içeriğe sahip bir düzenin belirli bir insan gurubunun itaat edilmesini sağlayabilme olasılığıdır. Bu tanımla otorite iktidardan ayırt edilmektedir.

Dahrendorf otoriteyi Robinson ve Kelly’nin deyimleriyle iki bölümlü bir şekilde incelemekte ve otoriteye sahip olan yönetici ile otoriteye sahip olmayan arasında bir mücadele olduğunu belirtir.

Dahrendorf sanayi toplumunu en iyi analiz eden kişidir. Sanayi toplumunu analiz ederken bu toplumu “sınıf çatışmalarını kontrol eden’’ bir düzen halinde düşünmüştür. Sanayi toplumu içinde yaşadığı insanların bir araya gelerek örgütlendiği toplumdur. Sosyoloji işte bu örgütlü toplumu inceler ve bu örgütlü toplum üzerinden hareket eder.

Marx’ın düşüncelerini yorumlayarak hatta bazı noktaları eleştirerek analiz etmiştir. Özellikle Marx’ın sanayi toplumu tezinin eksikliği üzerine dikkat çekmiş ve Marx’ın bu tezinin 19. y.y. için geçerli olduğu vurgusunu yapmış kendi tezini ise 20. y.y sanayi toplumu üzerine genişletmiştir. Marx’ın düşüncelerini eleştiriken ondan etkilenmiş ve 20. y.y. sanayi toplumu tezini yazarken Marx’ın eksik kalan düşüncelerini tamamlamaya çalışarak kendi düşüncesini ortaya koymuştur. Bu yüzden sanayi toplumunun ancak Marksizm ile anlaşılabileceği vurgusunu yapmıştır.

Dahrendorf Marx’tan farklı olarak, sınıf mevkisinin kişilerin davranışlarını belirlediği görüşünü reddeder ama sınıf çıkarlarının aynı kültüre mensup kişiler için gerçek olduğunu kabul eder. Bu çıkarların önemli ve gerçek kabul edilmesi harekete geçebilmek açısından önemli psikolojik etkenlerdir. Dahrendorf’un burada eleştirildiği nokta baskıya gereken önemi vermemesidir. Ona göre çatışma toplumdan silinemez ve toplumsal yapının değişimi ve gelişimi için işlevseldir

Dahrendorf teorisinin esas kaynağında yer alan mavi yakalıların azalması beyaz yakalıların çoğalması vardır.

Kaynakça

GIDDENS, Anthony (2000) Sosyoloji, Çev. H. Özel, C. Güzel, Ayraç Yayınevi, Ankara

PARKIN, Frank (1997) Toplumsal Tabakalaşma, Sosyolojik Çözümlemenin Tarihi içerisinde, BOTTOMORE, T. ve NİSBET, R , Çev. M.Tunçay, A.Uğur, Ayraç Yayınevi, Ankara

sessizce_gidiyorum@hotmail.com

Reklamlar

About bilal can

Dumlupınar Üniversitesi Sosyoloji Yüksek Lisans Bölümü öğrencisi. Kitaphaber.com.tr 'nin kurucularından, Kütahya'da ikamet ediyor, çay ocaklarını dolaşıyor, acaip derecede sıkıcı kitaplar okuyor. iletişim: bilalcan7250(@)gmail.com
Bu yazı bilal can, makale içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s